Mükemmeliyetçilik bir bakıma ‘’kusursuzluğu arama ‘’ olarak tanımlanır. Kişinin kendisi için çok yüksek beklentilerinin olması ve bu beklentilere ulaşma konusunda oldukça endişe duymasıdır. Bir bakıma kendine aşırı eleştirel yaklaşması durumunu ifade eder.
Yapılan bilimsel araştırmalara göre mükemmelliyetçiliğin farklı boyutları vardır. Bunlardan en önemlilerinden biri başkalarını baz alarak yani sosyal içerikli mükemmeliyetçiliktir. Ancak boyutu ne olursa olsun mükemmeliyetçilik uyumsuz bir davranıştır. Çevremiz de bizi başarıya teşvik eder gibi duyumlar almış olsak da orada kastedilen başarı odaklı olma ya da üstün olma isteğidir.
Özellikle mükemmeliyetçiliğin sosyal boyutu, yani çevremizdeki insanların ancak mükemmel olursak bizi seveceklerine inanmamız, depresyon ve yüksek kaygı ile ilişkilidir. Çünkü kişi üstünde büyük bir baskı hisseder. Ne kadar başarılı olursa olsun hep daha fazlasının beklendiğini düşünür. Bununla birlikte fiziksel olarak gerilim, migren ve mide sorunları gibi rahatsızlık yaşadıkları gözlemlenmiştir.
Bazılarımız kendi kapasitesinin ve sınırlılıklarının farkında olsa da bazılarımız sadece en iyiye odaklanır ve bazen ortalama durumlarda bu olağan dışı karşılanır. Oysaki hataların kabul edilmemesi, başarısızlık hissini, kendine güvensizliği ve suçluluk duygusunu tetikleyebiliyor. Bu da stres, kaygı ve depresyona neden olabiliyor.
Bu nedenle hayatımızda griye de yer vermeliyiz. Belki 100 puan üzerinden 98 puan bir başarı gösterdiniz, ancak bu sizi mutlu etmedi, hatta neden 100 olmadı diyerek kendinizi yediniz bitirdiniz. Bu yaşadığınız üzüntü sizi başarıya ulaştırmak için hırs gibi görünse de ciddi olarak size zarar verir. Düşünme ve sonuçlarda yelpazemiz ne kadar geniş olursa o kadar iyi olacaktır.
Her zaman ya beyaz ya siyah demek yerine gri de düşünebilmeliyiz. Yaptığım gözlemler sonucunda ne yazık ki bazılarının ‘’olacaksa en iyisi olacak, ‘’ben yaparsam mükemmel olmak zorunda’’ şeklinde konuştuklarına şahit oldum. Peki ya size ne gibi getirisi oldu? Muhtemelen stres ve baş ağrısı yaşadınız. Aynı zamanda memnuniyetsizlik ile birlikte moraliniz de bozuldu. Ya hep ya hiç tarzı düşünmek performans kaygısına neden olabilir. Eğer kendinizi siyah ya da beyaz kategoriler yerine gri tonlarda değerlendirmeye karar verirseniz baskının çoğunu azaltabilirsiniz. Her zaman mükemmel olmak zorunda değilsiniz. Bugünden sonra gri düşünmeye başlamaya ne dersiniz?
Sevgiyle kalın,
Psikolog Neriman ÇOLAK
Son güncelleme: 7 Ocak 2020 – 18:39
